Wszystkiego najlepszego, Puchatku!

Written by on 21 listopada, 2026

Tego misia nie trzeba raczej przedstawiać, gdyż urósł już do rangi, nie bójmy się tego stwierdzić, legendy. Poczciwy, „głupiutki miś”, który serce oddał przyjaciołom i małemu Krzysiowi, w tym roku, 2026, obchodzi setne urodziny – przez cały wiek jego przygody bawią dzieci, wspierają je w rozwoju emocjonalnym, wychowują kolejne pokolenia małych czytelników. Trudno sobie wyobrazić, jak wielka była zmiana wizerunku ukochanego misia, który najszerzej znany jest przecież ze swojej pierwszej wersji graficznej, a nie z disnejowskiej adaptacji – ale zacznijmy od początku.

Alan Alexander Milne napisał zbiór krótkich historyjek o zabawkach swojego syna, Christophera – nam bardziej znanego jako Krzyś. Wśród tychże zabawek prym wiódł pluszowy miś, produkt w tych czasach (lata 20. XX wieku) jeszcze dość nowy i popularny. Imię pluszowego niedźwiadka końcowo okazało się połączeniem dwóch członów: Kubusia (ang. Winnie) – pożyczone od niedźwiedzicy zamieszkującej Regent’s Park, która trafiła do Wielkiej Brytanii w 1914 z Kanady razem z 2. Kanadyjską Brygadą Piechoty – oraz Puchatka (ang. Pooh), będącego nawiązaniem do puszystego łabędzia, którego spotkał pewnego razu Krzyś. 

Pierwsza część przygód Kubusia została wydana w 1926 roku, natomiast jej kontynuacja, Chatka Puchatka, w roku 1928. Na gruncie polskim obie książki ukazały się w roku 1938 w tłumaczeniu Ireny Tuwim (choć nie jest to jedyne tłumaczenie Kubusia Puchatka dostępne w naszym języku!). Wydania te miały niewielki, poręczny format – 11,5 cm × 17 cm. Zachowano w nich ilustracje oryginalne sporządzone przez Ernesta H. Sheparda. Jak pisze Brian D. Sibley, autor książki Hejże ha! Niech żyje Miś!, która szczegółowo i interesująco omawia historię powstania Kubusia, to właśnie ten artysta „ożywił zabawki, nadając im wyraziste rysy, dzięki czemu, pozostając zabawkami, mają w sobie zarazem coś z ludzi. Kochamy bohaterów za głupstwa, które robią, i zabawne powiedzonka, ale kochamy ich również za to, że wyglądają tak, jak ich rysował Shepard. Szczególnie Puchatka”. Co jeszcze ciekawsze, współpraca między ilustratorem a autorem wcale nie zapowiadała się na udaną. Jak podaje Sibley: „Chociaż Milne znał prace Sheparda z czasów, kiedy sam pracował w redakcji „Puncha”, nisko oceniał artystę i miał w zwyczaju pytać redaktora graficznego czasopisma: «Co ty, u licha, widzisz w tym człowieku? On jest doskonale beznadziejny»”.

Ilustracja z książki wyd. 1926, autor ilustracji Ernest Shepard.

A jednak ilustracje, które Shepard przygotował dla Milne’a do wydania jego wierszy dziecięcych w magazynie „Punch”, zadowoliły autora. Ten moment uznać można za początek ich wieloletniej współpracy. Wiersze początkowo drukowane wraz z ilustracjami Sheparda zostały następnie opublikowane w formie książki Kiedy byliśmy bardzo młodzi. Jest to wątek o tyle istotny, że to właśnie tam zadebiutował Kubuś Puchatek, choć wtedy nie posiadał jeszcze imienia i znany był jedynie jako Miś. 

Jak wiemy, artyści książki dziecięcej czerpali z prawdziwego życia, zwłaszcza przy tworzeniu portretów zabawek – w tym przypadku nie było inaczej. Warto porównać do ilustracji Sheparda pierwowzory przyjaciół ze Stumilowego Lasu, czyli zabawki Christophera Milne’a. Nietrudno dopatrzeć się podobieństwa, choć tu nadmienić trzeba, że przy tworzeniu samego Kubusia Puchatka Shepard wcale się na pluszowej zabawce Christophera nie wzorował. Ilustratorowi pozował miś o imieniu Mruczek, który należał do jego własnego syna. Ufający już w umiejętności Sheparda Milne powierzył mu kilka lat później wyjątkowe zadanie: zilustrowanie książki o przygodach Puchatka. W tym celu już na początku 1926 Ernest Shepard został zaproszony do domu pisarza i tam rozpoczął sumienne szkicowanie zabawek Christophera. Od tego momentu Kubuś Puchatek rozpoczął podbój serc zarówno dzieci, jak i dorosłych. Popularność misia rosła w zaskakującym tempie. Nazywany był „spektakularnym brytyjskim sukcesem lat 20.”, publikowane w najpopularniejszych magazynach w Wielkiej Brytanii recenzje piały z zachwytu. Sama książka została przetłumaczona na ponad 70 języków. Naturalna zdaje się więc chęć ekranizacji tak wspaniale odebranej przez czytelników historii.

Ilustracja z książki wyd. 1926, autor ilustracji Ernest Shepard.

Adaptacja ukazała się w Stanach Zjednoczonych w 1966 jako krótkometrażowa animacja oparta na dwóch pierwszych rozdziałach książki – nosiła tytuł Kubuś Puchatek i miododajne drzewo, a w 1977 już jako pełnometrażowy film animowany. Do Polski dotarła dopiero w 1997. Tu docieramy do najciekawszej kwestii – co przez ten czas zmieniło się w Puchatku?

Przede wszystkim pojawiły się kolory – żywe, ciepłe, zapadające w pamięć. Do tego zmianom uległa sama fizjonomia Kubusia. Porównując ilustracje z książki i postać Puchatka z filmu różnice są widoczne gołym okiem. Jak podaje Encyclopedia of Walt Disney’s animated characters, sama animacja została przyjęta bardzo dobrze, reszta przyjaciół ze Stumilowego Lasu również nie budziła zastrzeżeń publiki, poza… samym Kubusiem. O dziwo, został uznany za jedyną postać, której nie udało się Disneyowi zaadaptować na ekran zgodnie z Shepardowskim duchem. Jak zauważa John Grant, autor wspomnianej już encyklopedii:

„Jak na ironię, ze wszystkich postaci w krótkometrażówkach o Puchatku, sam Kubuś Puchatek jest prawdopodobnie najgorszy w ujęciu ducha oryginału stworzonego przez Milne’a. Może to przez jego głos, może to przez jego wygląd fizyczny (na ekranie wygląda raczej na grubego niż przytulaśno-pulchnego, jak to było w książkach); co jednak najbardziej prawdopodobne, jest to spowodowane tym, że jego filmowy odpowiednik wpada pomiędzy dwa stołki. Z jednej strony nie jest wystarczająco blisko „prawdziwego” Puchatka, by być uznanym za zwyczajną, wierną adaptację, z drugiej nie jest wystarczająco inny, by być traktowany jako zupełnie nowa kreacja Disneya […]. Mimo że wygląd Puchatka jest najmniej angażujący ze wszystkich bohaterów, to adaptacje te wciąż są przykładem sztuki animacji i są bardzo kochane przez dzieci na całym świecie”.

Ilustracja z książki wyd. 1926, autor ilustracji Ernest Shepard.

Mimo wszystko dzieci Puchatka nie opuściły i kochały (kochają) go nadal. Nie mogę nie zwrócić uwagi na fakt, że oryginalne książkowe przygody ukochanego misia wciąż są wydawane na nowo. Puchatek nadal interesuje zarówno dzieci, jak i dorosłych, bo przecież na rynku wydawniczym widzimy również i kontynuacje przygód Kubusia, analizy naukowe jego postaci, coraz to nowe spojrzenia na przekład oraz przekaz książki. Nie zapominajmy więc o tym naszym poczciwym misiu w setną rocznicę jego urodzin. Okażmy mu nieco miłości wracając do znanych historii na papierze bądź w telewizji, obejmijmy go czule, przenieśmy się do czasów dzieciństwa, by w te długie, jesienne wieczory poczuć trochę komfortu i bezpieczeństwa. Bo być może jest to miś o bardzo małym rozumku, ale sercu wielkim. Zasługuje na to, żeby nasze serca pozostały dla niego otwarte.

 

Wiktoria Szelest


Current track

Title

Artist

Background