Kod pocztowy 30-XXX, Kraków

Nie potrafię jeszcze powiedzieć, co czuję, więc spisuję to, co widzę i pamiętam. Przeszywająca cisza, gdy wieczorem wyszłam zapalić na balkon. Telefony i niekończące się wiadomości. Czy u ciebie wszystko w porządku, czy miałaś z nimi kontakt, gdzie jesteście, czy wszyscy bezpieczni i co teraz. Ten spokój i zaraz po tym poczucie winy i wstydu, gdy pomyślałam, że nie jestem ofiarą, że wszyscy moi bliscy są okej, że można odetchnąć. Odgłosy syren, przemożna chęć, by coś napisać, chociaż nie wiem co, po co i komu. Piszę sobie i miastu.

Potrzeba mszy świętej, notatnik i długopis w dłoni, ostatnia ławka i atrament spływający na kartkę do ostatniej chwili, może nawet dłużej, bo dźwięk pisania zlewa się z „Pod Twoją obronę”. Wymieniam z pamięci msze, manify, protesty, marsze, spotkania pro- i anty-, festiwale. Kina, teatry, galerie, muzea, kościoły, lokale, co jeszcze istnieją, będą istnieć, już nie. Piwo, wino, wódka, wiśniówka i piołunówka, kupione przez obcych, bo jak tak można mieszkać w Krakowie i nigdy się jej nie napić!

W tym wszystkim dobrze mi znane graffiti, z którego możecie mnie przepytywać na wyrywki, zmieniające się wlepy, flagi Polski w oknie przedszkola gotowe na 11 listopada. To śmiech pani, która ściga się uśmiechnięta ze swoim psem. Kundelek niesie w pysku gałąź prawie tak długą jak on sam. Nie zostawi, nie odpuści. To pani w kiosku, która mówi do mnie serduszko. Wybory – moje prywatne, duże, małe, miastowe, państwowe. Rano do urny, potem na mecz i wieczorem oglądanie exit polli, Bogu dzięki nie samemu. Miłostki wielkie i miłości małe, po których został śmiech albo smutne westchnięcie, czasem tylko wstyd. Dziesiątki, setki, tysiące twarzy życzliwych i tych mniej. Kolejki, żeby oddać krew, zbiórki dla rodzin, wiadomości ze szpitali. Bohaterowie codzienni, cisi, wielcy, wszystkie anioły Krakowa, co zeszły z ołtarzy i fresków. Ludzie, moi ludzie, i „mój dom” odmieniany przez wszystkie przypadki. Na polu mgła zasłania dachy domów. Od dawna nie brzmi to już obco. 

I na sam koniec, refren, który od wczoraj nie może mi wyjść z głowy, tłucze się, szuka ujścia. „Mój kraj szczęśliwy, piękny prawdziwy, ludzie uczynni, w sercach niewinni, mój kraj szczęśliwy”. Ja to mam szczęście.

 

Postscriptum z 9 listopada 2026r.

Poszłam. Do końca nie wiedziałam, czy pójdę, czy stracę odwagę. Gdy przyszła godzina wyjścia z domu, zaczęłam się pakować automatycznie, bezwiednie, bez namysłu i wahania. Poszłam. 

Cisza jak nigdy wcześniej. Rozmowy tylko półgłosem, tylko te niezbędne. Cisza taka, że najgłośniej słychać drony nad nami i psa kilka ulic dalej. Cisza, drony, pies. Zapach palących się zniczy, pokasływania w tłumie, koguty walące po oczach i zmiłuj się dobry Jezu, ta cisza, jest najgłośniejsza, zaraz mnie rozsadzi. 

Ludzie. Morze ludzi, ocean, końca nie widać. Obok mnie pan komentuje, że tyle ludzi na Rynku widział ostatnio przy odpalaniu choinki. Ludzie z rodzinami, z przyjaciółmi, z drugą połówką, z tłumem. Młodzi, starzy, w średnim wieku, za młodo, za wcześnie, tragicznie. Po raz pierwszy nie narzekam, że przez Rynek nie da się przejść. Tyle ludzi, a przynajmniej o dziewięć osób za mało. 

Odpalam papierosa i odwracam się na chwilę plecami do Mariackiego. Spoglądam na niego po raz ostatni dzisiaj, tysięczny raz w życiu. I tylko dzisiaj ten hejnał zabrzmiał aż tak, aż sama nie umiem go opisać. Nie potrafię podejść bliżej. Po drodze widziałam dziury po kulach.

Nana Afua Asante

fot. Nana Afua Asante