21 marca – Międzynarodowy Dzień Poezji

„O, kapitanie mój, kapitanie! Kto wie, skąd pochodzi ten cytat?” – tak rozpoczyna swoją pierwszą lekcję John Keating w filmie Stowarzyszenie umarłych poetów w reżyserii Petera Weira. A przytoczone przez niego słowa to fragment wiersza Walta Whitmana poświęconego śmierci Abrahama Lincolna. Nauczyciel przypomina, że poezja nie istnieje wyłącznie w szkolnych podręcznikach – żyje w ludzkich emocjach i refleksji nad rzeczywistością.

Czytamy poezję nie dlatego, że to zabawne, lecz dlatego, że jesteśmy ludźmi, a ludzie wypełnieni są pasją

– Nancy H. Kleinbaum, Stowarzyszenie umarłych poetów

Właśnie takie znaczenie ma obchodzony 21 marca Międzynarodowy Dzień Poezji. Święto ustanowione przez UNESCO w Paryżu w 1999 roku ma przypominać o roli poezji jako jednej z najważniejszych form ekspresji językowej i kulturowej. To okazja do popularyzowania twórczości zarówno uznanych poetów, jak i autorów stawiających swoje pierwsze kroki na literackiej scenie. Międzynarodowy Dzień Poezji ma również promować łączenie poezji z innymi dziedzinami sztuki – teatrem, muzyką, tańcem czy sztukami wizualnymi – a także zwiększać jej obecność w przestrzeni medialnej.

Choć centrum obchodów znajduje się w Paryżu, wydarzenia związane z tym dniem odbywają się na całym świecie. Organizowane są spotkania autorskie, festiwale i targi książki poetyckiej, a biblioteki i kawiarnie zamieniają się w miejsca spotkań miłośników poezji. W Krakowie obchody Międzynarodowego Dnia Poezji potrwają aż dwa dni – 21 i 22 marca. Spotkania z czytelnikami odbędą się w Spółdzielni Ogniwo przy ul. Smolki 11a. Wstęp na wszystkie wydarzenia jest wolny.

Program rozpocznie się 21 marca o godz. 18:00 rozmową wokół tomu Kubek na tsunami Justyny Bargielskiej, po której zaplanowano spotkanie z chorwacką poetką Mariją Andrijašević poświęcone jej książce Stawianie fundamentów. Drugiego dnia odbędzie się spotkanie z Joanną Bociąg, autorką tomu Malta oraz rozmowa z Marcinem Mokrym o jego poemacie Solarysze, której towarzyszyć będzie performatywne czytanie z muzyką. Projekt realizowany jest we współpracy z międzynarodowa siecią poetycką Versopolis, promującą współczesną poezję i młodych twórców w Europie.

Z idei dzielenia się poezją wyrasta także ogólnopolska akcja społeczna „Podaruj wiersz”, zainicjowana przez Fundację im. Zbigniewa Herberta, organizowana co roku z okazji Międzynarodowego Dnia Poezji. Inspiracją dla inicjatywy był zwyczaj Zbigniewa Herberta, który wysyłał bliskim oraz cenionym artystom listy-wiersze. Uczestnicy akcji są zachęcani, aby przepisać ręcznie wybrany wiersz i podarować go drugiej osobie. Ten prosty gest ma budować relacje między ludźmi i pokoleniami, przypominając, że słowo może nieść wsparcie i nadzieję. Szczegóły akcji są dostępne na stronie projektu: https://www.giftapoem.pl.

„Niektórzy lubią poezję” – pisała Wisława Szymborska. „Niektórzy – czyli nie wszyscy”. Międzynarodowy Dzień Poezji jest dobrą okazją, by sięgnąć po wiersze na nowo i odczarować stereotyp, że są one sztuką trudną czy niedostępną.

Polska literatura może pochwalić się wieloma wybitnymi poetami – od XIX-wiecznych klasyków, takich jak Adam Mickiewicz czy Cyprian Kamil Norwid, po twórców bliższych współczesności, jak Marcin Świetlicki czy sama Szymborska. Równie bogata jest poezja światowa – od Williama Szekspira i Charles’a Baudelaire’a, po T.S. Eliota czy Pabla Nerudę. Niezależnie od epoki i języka wiersze wciąż potrafią mówić o emocjach i doświadczeniach wspólnych dla nas wszystkich.

 

Być może dlatego finałowa scena Stowarzyszenia umarłych poetów tak mocno zapada w pamięć. Przypomina o sile słowa w czasach pośpiechu, medialnego szumu i rosnącego dystansu między ludźmi, gdy coraz rzadziej znajdujemy czas na rozmowę i refleksję.

Poezja działa inaczej – wymaga zatrzymania i namysłu. Międzynarodowy Dzień Poezji zachęca właśnie do tego, by na chwilę oderwać wzrok od smartfonu, spojrzeć na rzeczywistość z innej perspektywy i – choćby symbolicznie – stanąć na ławce razem z uczniami Akademii Weltona, powtarzając za nimi: „O, kapitanie, mój kapitanie!”.

Natalia Kolawa