Empatia nas uleczy?

Tak wiele myśli przychodzi mi do głowy, a nie ma słów, które  zdołałyby je opisać. Tak wiele ściera się we mnie uczuć, a zarazem czuję zupełną pustkę. Tak wiele noszę w sobie emocji, a żadna nie jest ani dobra, ani zła, ani choćby cokolwiek znacząca. 

Sześć śmiertelnych ofiar, piętnaścioro rannych. Wina? Sobotni popołudniowy spacer na krakowskim rynku. Zielona kominiarka, polski mundur, czarny samochód wypakowany bronią palną i amunicją. Tłum pędzący przez rynek. Ludzie szukający schronienia i padający na ziemię. Setki nagrań w sieci. Policjant-bohater walczący o życie. W końcu zwłoki. Najbliższych, a zarazem tak dalekich. Chaos. Niezrozumienie. Przerażenie. Zło i po stokroć zło. Scenariusz godny wyreżyserowania w ramach kryminału na Netflixie. Aż w końcu my – obserwatorzy. Zmuszeni do pójścia do kina na dramat, którego wcale nie chcieliśmy oglądać, ani recenzować… Albo patrzący bezradnie zza szyby restauracji, w której właśnie jedliśmy obiad na upadającą kobietę, albo przerażeni w tramwaju numer 1, w którym znaleźliśmy się akurat o tej porze nieprzygotowani na to, że zaraz kula trafi w szybę kilka metrów od nas, albo powracający z pracy i słuchający relacji w radiu, albo oglądający relację na Instagramie w czterech ścianach naszego mieszkania, a jednak przejęci, jakbyśmy byli na miejscu zbrodni (bo przecież tak dobrze je znamy), albo wyrwani z codziennych zadań przez telefon od bliskiej osoby czy wszystko u nas w porządku, albo uwikłani w tę sytuację gdzieś pomiędzy. Bez znaczenia, z którego rzędu ten film oglądaliśmy, połączyła nas świadomość, że to my mogliśmy być aktorami. Zachwianie poczucia bezpieczeństwa i sprawczości. Ciekawość połączona z ogromnym niezrozumieniem i pytanie: czy po czymś takim wolno nam tak po prostu wyjść z kina?

Śmierć wydarza się codziennie. Oddycha razem z ludźmi, chodzi po ulicach i budynkach, uczestniczy w zwyczajnych codziennych czynnościach i kocha się w sztuce pisania scenariuszy kryminalnych, które nigdy nie powinny wchodzić do realnego życia. Dlaczego jest tak, że dopiero tak bardzo ją czujemy, gdy wchodzi na nasze podwórko? Gdy zabija ludzi, na których miejscu o tej porze mogliśmy być my sami? Gdy przypomina o sobie w sygnale pędzących radiowozów, gdy próbujesz pić spokojnie herbatę? Jakby tylko tu miała znaczenie. Jak gdyby gdzie indziej nie istniała i nas nie dotyczyła. Jakby przychodziła falami i w inny dzień była poza naszą strefą obcowania z nią. Czy już tak bardzo jesteśmy znieczuleni na drastyczne obrazy krążące w sieci, że dopiero w sytuacji, gdy coś dzieje się tuż obok, jesteśmy w stanie się nad tym pochylić? Czy przynajmniej zauważyć? Nie wiem, ale wśród masy pytań, które się pojawiły, te męczą mnie szczególnie, bo są jedynymi, na które jako społeczeństwo mamy realny wpływ. Empatia. Zainteresowanie drugim człowiekiem. Bycie ze sobą – naprawdę, a nie w pojedynkę. Krótka wiadomość czy wszystko u Ciebie w porządku, czy czegoś nie potrzebujesz, czy mogę Ci w czymś pomóc? Jedna kawa, jedna rozmowa, jeden uśmiech. Chcę wierzyć, że takie małe gesty empatii mogą być lekarstwem na zło, które się dzieje wokół i tak bardzo nas wszystkich niepokoi i na poczucie bezpieczeństwa, które tak mocno zostało zachwiane. Nikt nie da nikomu gwarancji, że takie sytuacje nie będą się powtarzać. Nikt nie ochroni świata przed ludźmi, którzy się w nim straszliwie pogubili i nie mieli obok osoby, która pomogła by się im na nowo odnaleźć. Jednak mamy wpływ na pielęgnowanie społecznej empatii, która może uratować niejedno życie, a w inne tchnąć nadzieję. Pomóc budować sieci, a nie mury. Sprawić, że ktoś uśmiechnie się i po raz pierwszy od, być może, dawna, poczuje się naprawdę bezpiecznie w tym niebezpiecznym świecie.

 

Emilia Król