Jak mądrze pomagać w kryzysie psychicznym? Laboratorium Troski

Po otwierającym cykl „Laboratorium Troski vol. 2” spotkaniu z logoterapeutką Malwiną Markiewicz, podczas którego zgłębialiśmy filozoficzne i emocjonalne wymiary obecności przy bliźnim, przyszła pora na spojrzenie z perspektywy medycznej. Odpowiedzią na pytania o to, jak w praktyce reagować na psychiczne cierpienie bliskich, było drugie spotkanie pt. „Jak zadbać o zdrowie psychiczne Drugiego?”. Wydarzenie odbyło się 16 kwietnia o godzinie 18:00 w przestrzeniach Piwnicy Powszechnej przy ul. Pijarskiej 5/20 w Krakowie, gromadząc uczestników na miejscu oraz przed ekranami podczas transmisji online.

 

Doświadczenie kliniczne w służbie codziennej empatii

Gościem specjalnym wydarzenia był dr Zbigniew Ćwikliński – wybitny psychiatra, sekretarz Polsko-Francuskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, wieloletni kierownik Oddziału Psychiatrii Dorosłych w Szpitalu Uniwersyteckim w Krakowie oraz lekarz z bogatym doświadczeniem zebranym we francuskich ośrodkach szpitalnych (m.in. w Paryżu i Bordeaux).

Podczas prelekcji dr Ćwikliński połączył wiedzę medyczną z głębokim, humanistycznym spojrzeniem na pacjenta i jego otoczenie. Wskazał, że w obliczu kryzysu psychicznego bliscy często wpadają w dwie skrajności: bezradną bierność albo nadmierną, narzucającą się kontrolę.

Rady z perspektywy psychiatrycznej: Jak wspierać osobę w kryzysie?

Podczas spotkania wybrzmiało kluczowe przesłanie: nie trzeba być terapeutą ani lekarzem, by stać się dla kogoś oparciem w trudnym momencie. Z perspektywy praktyki psychiatrycznej najważniejsze filary wsparcia to:

1. Obecność bez oceniania i sztucznego optymizmu. Osoba w kryzysie rzadko potrzebuje gotowych recept czy rad typu „wszystko będzie dobrze” albo „weź się w garść”. Najcenniejszy jest sygnał: „Widzę, że jest ci ciężko. Jestem przy tobie i nie oceniam tego, co czujesz”.
2. Zgoda na bezradność i towarzyszenie. Proces wychodzenia z kryzysu bywa powolny. Osoba pomagająca musi dać sobie prawo do tego, że nie naprawi czyjegoś życia w jeden dzień. Czasem najwyższą formą pomocy jest po prostu wspólne milczenie lub pomoc w prostych, codziennych czynnościach (zrobienie zakupów, przygotowanie posiłku).
3. Zauważenie sygnałów ostrzegawczych. Lekarska perspektywa zwraca uwagę na czujność. Wycofanie z relacji, nagłe zmiany nastroju, zaniedbywanie podstawowych potrzeb czy wypowiedzi sugerujące rezygnację z życia to sygnały, które wymagają reakcji.
4. Mądre kierowanie do specjalistów. Wsparcie bliskich jest bezcenne, ale nie zastąpi psychoterapii ani leczenia farmakologicznego, gdy problem jest głęboki. Ważne jest delikatne, bez wywierania presji towarzyszenie w podjęciu decyzji o wizycie u psychologa lub psychiatry (np. zaoferowanie pomocy w znalezieniu lekarza czy podwiezienie na wizytę).
5. Stawianie granic i dbanie o własne zasoby. Osoba pomagająca sama nie może „zatonąć”. Dr Ćwikliński przypomniał, że aby skutecznie wspierać innych, musimy w pierwszej kolejności zadbać o własną równowagę psychiczną i wiedzieć, kiedy przekazać odpowiedzialność profesjonalnym służbom.

Pozostaje nam tylko refleksja?

Część przeznaczona na pytania od publiczności pokazała, jak wielkie jest zapotrzebowanie na rzetelną wiedzę psychiatryczną podaną w zrozumiały i empatyczny sposób. Uczestnicy pytali m.in. o to, jak rozmawiać z osobami odmawiającymi leczenia oraz jak radzić sobie ze wstydem i stygmatyzacją, które wciąż czasem towarzyszą wizytom u psychiatry.

Drugie spotkanie w ramach „Laboratorium Troski vol. 2” było ważną lekcją wrażliwości. Pokazało, że choć kryzys psychiczny bywa paraliżujący, odpowiednia troska i wiedza mogą stać się dla drugiego człowieka pierwszym krokiem w stronę powrotu do zdrowia.

Marta Malczyk