W Ogólnopolski Dzień Walki z Depresją zadbaj o Zdrowie w Głowie!

Cześć! Tu Klaudia Katarzyńska. W roku akademickim 2024/2025 miałam wielką przyjemność prowadzić audycję Zdrowie w Głowie razem z Ewą Zwolińską. Starałyśmy się poruszać tematy trudne, bolesne, ale też te fascynujące i przede wszystkim dotyczące zdrowia psychicznego. Gościłyśmy ekspertów i samorzeczników. Z okazji Światowego Dnia Walki z Depresją przygotowałam dla was pigułkę wiedzy z każdej z naszych rozmów.

 

Pierwsze kroki do dobrostanu psychicznego

Zacznijmy od fundamentów, bo zrozumienie własnych potrzeb to zawsze pierwszy, najważniejszy krok do zdrowienia. Dzięki rozmowie z mgr Jagną Kazienko, kierowniczką SOWA UJ, przekonałyśmy się, że w naszej uczelni znajdziemy bezpieczną przystań, w której każdy zostanie wysłuchany. Najważniejsza lekcja z tego spotkania? Sięgnięcie po pomoc to akt najwyższej odwagi i dojrzałej odpowiedzialności za samego siebie.

Jednak samo znalezienie miejsca to dopiero połowa sukcesu, bo równie istotne jest to, jakimi słowami opisujemy nasz wewnętrzny świat. Prof. Aneta Zalazińska z Katedry Teorii Komunikacji UJ uświadomiła nam, że język, którego używamy, może być albo barierą, albo lekiem. Wspólnie doszłyśmy do wniosku, że w rozmowie o zdrowiu psychicznym mniej znaczy więcej: zamiast zasypywać kogoś „dobrymi radami”, warto nauczyć się empatycznego milczenia i obecności. Czasem proste „jestem przy Tobie” buduje silniejszy most niż tysiąc gotowych rozwiązań.

Warto wspomnieć też tutaj perspektywę stowarzyszenia Otwórzcie Drzwi, które od lat promuje ideę psychiatrii środowiskowej. Ich przekaz jest jasny i niezwykle kojący: kryzys psychiczny to tylko etap, a nie etykieta, która definiuje człowieka na zawsze. Dzięki wsparciu grupy i poczuciu wspólnoty powrót do pełni życia społecznego jest nie tylko możliwy, ale staje się nowym otwarciem.

 

Pułapki współczesności

Nasza codzienność to także przestrzeń cyfrowa oraz coraz silniej odczuwalny niepokój o stan planety. Psycholożka mgr Julia Porszke-Juszczak rzuciła światło na blaski i cienie social mediów, które często stają się krzywym zwierciadłem naszej samooceny. Najważniejsza lekcja? Twoja wartość jest niezależna od algorytmów, a higiena cyfrowa to dziś podstawowy element dbania o zdrowie psychiczne.

 

Równolegle, w rozmowie z Julią i Stanisławem z Sekcji Psychologii Klimatu Koła Naukowego Pragma UJ, nazwaliśmy emocje, które towarzyszą wielu z nas w obliczu zmiany klimatu. Przekonaliśmy się, że tzw. eco-anxiety jest wyrazem empatii i świadomości, a jednym z najlepszych leków na bezsilność wobec globalnych problemów jest działanie w grupie.

 

Ten niepokój o przyszłość często splata się z osobistymi lękami, o których rozmawiałyśmy z psycholożką mgr Natalią Ptak. Analizując mechanizmy zaburzeń lękowych, doszłyśmy do wniosku, że lęk karmi się unikaniem, a oswojenie go wymaga czasu, ale z profesjonalnym wsparciem można odzyskać kontrolę nad własnym życiem.

 

Tożsamość i akceptacja

Zrozumienie siebie to także zgoda na to, jak funkcjonuje nasz umysł i ciało. Spotkanie z Pauliną Kaczmarczyk (Atypowa Dziewczyna) oraz Dominiką Matusiewicz o autyzmie i ADHD było dla nas lekcją pokory wobec różnorodności. Neuroróżnorodność nie jest chorobą ani dziwactwem. Jest sposobem doświadczania świata, który zasługuje na zrozumienie, a nie na naprawianie.

 

Podobnie intymną i ważną sferę poruszyłyśmy z psycholożką mgr. Aleksandrą Gubałą, rozmawiając o seksualności. Przypomniałyśmy, że zdrowa głowa to głowa wolna od wstydu i tabu, a akceptacja własnej intymności to fundament ogólnego dobrostanu.

A jak w tym wszystkim odnajduje się nasza ambicja? O psychologii sportu rozmawiałyśmy z mgr Adrianną Napiórkowską-Babich. To spotkanie udowodniło, że głowa trenuje tak samo intensywnie jak mięśnie, a odpoczynek i regeneracja to elementy osiągania każdych, nie tylko sportowych, sukcesów.

 

 

Trauma, nałogi i kryzysy

Niektóre odcinki naszej audycji dotykały tematów najtrudniejszych, bo związanych z sytuacjami granicznymi. Rozmowa z psychologiem mgr Piotrem Rutkowskim oraz Mateuszem „Ciuki” Sułkowskim o uzależnieniach była niezwykle mocnym świadectwem. Pokazała, że wyjście z nałogu to proces odzyskiwania wolności, który zawsze zaczyna się od bolesnej, ale uwalniającej szczerości wobec samego siebie.

 

Równie uwalniająca była lekcja o traumie z mgr Katarzyną Jędrasiak-Rogóż, która tłumaczyła, że to, co nas spotkało w przeszłości, nie musi być wyrokiem na przyszłość oraz opowiedziała, jak trauma oddziałuje na nasze ciało.

 

Gdy jednak czujemy, że świat wali się tu i teraz, najlepsza może okazać się interwencja kryzysowa. Ewelina Lasko, dyrektorka tarnowskiego ośrodka wsparcia, wskazała nam jasną drogę i podkreśliła, że istnieją procedury i ludzie, którzy są „bezpieczną przystanią”, dopóki nie odzyskasz gruntu pod nogami.

 

Uważność na pułapki „psychowashingu”

W dobie ogromnej popularności tematyki zdrowia psychicznego w sieci, łatwo wpaść w pułapkę tzw. psychowashingu – zjawiska, w którym powierzchowne rady i pseudonaukowe treści przykrywają brak rzetelnej wiedzy. Nasi eksperci wielokrotnie podkreślali, że w procesie zdrowienia powinniśmy szczególną uwagę przykładać do tego, komu powierzamy swój dobrostan. Zanim skorzystamy z pomocy, zawsze sprawdzajmy kwalifikacje danej osoby – czy posiada kierunkowe wykształcenie wyższe (psychologiczne, medyczne) oraz czy jej praca podlega superwizji. Skuteczna pomoc to taka, która opiera się na etyce i dowodach naukowych, a nie tylko na chwytliwych hasłach z mediów społecznościowych.

 

Posłuchaj nas na Spotify!

Jeśli czujecie, że chcecie zgłębić te tematy jeszcze bardziej, zapraszamy do nadrobienia naszych rozmów w formie podcastów na Spotify. Znajdują się tam pełne zapisy audycji, w których nasi rozmówcy dzielą się konkretnymi wskazówkami, a samorzecznicy odsłaniają swoje osobiste świadectwa.

W Światowym Dniu Walki z Depresją pamiętajmy o czymś bardzo ważnym: psychika zasługuje na taką samą czułość i opiekę, jaką otaczasz swoje ciało, gdy dopada je choroba. Czasem dbanie o siebie to wielkie zmiany, a kiedy indziej to po prostu pozwolenie sobie na gorszy dzień, oddech i prośba o pomoc. Mamy z Ewą wielką nadzieję, że te 12 lekcji z audycji Zdrowie w głowie zostanie z Wami na dłużej i będzie inspiracją, by każdego dnia małymi krokami stawiać swoje dobrostan na pierwszym miejscu. Nie musisz nieść wszystkiego na własnych barkach. Jeśli czujesz, że ciężar staje się zbyt duży, skorzystaj z miejsc, które stworzono właśnie po to, by Cię wesprzeć:

Tu znajdziesz pomoc:

SOWA UJ (Studencki Ośrodek Wsparcia i Adaptacji). Bezpłatna pomoc psychologiczna dla społeczności Uniwersytetu Jagiellońskiego. Nie wahaj się napisać lub przyjść! sowa.uj.edu.pl

Kryzysowy Telefon Zaufania dla Dorosłych: 116 123 (bezpłatny, czynny codziennie 14:00–22:00).

W sytuacjach nagłego zagrożenia życia lub zdrowia: numer alarmowy 112 lub najbliższa Izba Przyjęć szpitala psychiatrycznego.

Klaudia Katarzyńska